रविको मुद्दा, कुलमानको उदय र ‘जन–जेनजी’ शक्तिको खोजी : बैकल्पिक राजनीति किन अझै एकिन भएन?
रास्वपा–कुलमान मिलन: सम्भावना धेरै, टुंगो शून्य
२०७९ को आमचुनावमा २० सिट ल्याएर चौथो ठूलो दल बनेको रास्वपाले अहिले पनि वैकल्पिक शक्ति बन्ने उच्च सम्भावना बोकेको छ। ११ लाखभन्दा बढी समानुपातिक मत पाएको पार्टीले त्यस मतको दोब्बर समर्थन आउने दाबी गरिरहेका बेला सभापति रवि लामिछाने सहकारी मुद्दामा कारागारमा छन् र आगामी निर्वाचन लड्नसमेत अयोग्य छन्।
यता, लोडसेडिङ अन्त्य गरेर ‘राष्ट्रलायक’ नेतृत्वको छवि बनाएका कुलमान घिसिङलाई रास्वपाले भविष्यको प्रधानमन्त्रीको रुपमा अगाडि सार्न तयार भए पनि पार्टी नेतृत्व हस्तान्तरणमा आफू बस्न नसक्ने अडानले सहमति टुंगिन सकेको छैन।
रविको मुद्दा तत्काल टुंगोमा नआउँदा रास्वपाले कुलमानलाई कार्यकारी भूमिकामा ल्याउन सकिने विश्वास राखे पनि दुवैपक्षबीच ‘को अघि–को पछि’ को समीकरण समाधान हुन सकेको छैन।
कुलमानको छुट्टै दल दर्ता
जेनजी आन्दोलन अघि नै विभिन्न व्यक्तिहरूमार्फत ‘उज्यालो नेपाल’ नामक दल दर्ता गराइसकेका कुलमानले फागुन २१ को निर्वाचन लक्षित गर्दै आफ्नो संगठनात्मक तयारीलाई तीव्र बनाएका छन्। मंसिर १० गते दल दर्ताको समय सकिएको छ र कुलमान अब आफ्नो शक्ति विस्तारमा केन्द्रित देखिन्छन्।
उनलाई साथ दिने चर्चामा काठमाडौँका मेयर बालेन्द्र शाहको नाम धेरै उठिरहेको छ। कार्यकारी पदमा नबस्ने संकेत गरिसकेका बालेनको समर्थन युवा मतदातामाझ अत्यन्त प्रभावशाली मानिन्छ।
वैकल्पिक शक्तिको मोर्चा किन एक हुन सकेन?
नेतृत्वको प्रश्न: रास्वपा कुलमानलाई ‘भावी प्रधानमन्त्री’ बनाउने तयारीमा भए पनि पार्टी नेतृत्व दिन ढिलाइ।
विश्वासको अभाव: वैकल्पिक समूहहरूबीच आपसी अविश्वास, व्यक्तिगत एजेन्डा र शक्ति–सन्तुलनको चुनौती।
पार्टी संरचनाको जटिलता: जेनजी आन्दोलनपछि बनेका नयाँ समूहमध्ये धेरैले आफ्नो–आफ्नै संगठन खोलेका छन्, जसले एकता कठिन बनाएको छ।
पुराना दलहरुको रणनीति: कांग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्र अहिले पुनर्गठन अभियानमा जुटेका छन्, जसले वैकल्पिक शक्तिलाई दबाबमा पारेको छ।
विवेकशील–साझा र रास्वपाको एकता अन्तिम चरणमा
विगतमा उफ्रिएको ऊर्जा जोगाउन नसके पनि विवेकशील–साझाले फेरि रास्वपासँग सहमति बनाउन सफल भएको स्रोत बताउँछ। लामो वार्ता र छलफलपछि दुवैबीचको एकता अन्तिम चरणमा पुगेको जनाइएको छ।
कुलमान–बालेन समीकरणले राजनीतिक समीकरण बदल्ने?
जेनजी आन्दोलनको केन्द्रमा मानिएका बालेन्द्र शाहको समर्थन कसले पाउँछ भन्ने सवाल अहिले वैकल्पिक मोर्चाका लागि ‘गेम–चेन्जर’ साबित हुनसक्ने विषय बनेको छ।
बालेनको विश्वसनीयता र कुलमानको ‘उज्यालो’ छवि जोडिन सकेमा नयाँ शक्ति उदाउने सम्भावना बलियो मानिन्छ।
जनता स्थायी, स्वच्छ र उत्तरदायी सरकारको खोजीमा
दशकौँदेखि तीन ठूला दलबाट आजित भएका नागरिकले जेनजी आन्दोलनपछि वैकल्पिक शक्ति उदाउने अपेक्षा राखेका छन्। तर ती शक्तिहरू एक हुन नसक्दा विकल्प खोजिरहेका मतदातामाझ निराशा बढ्दै गएको छ।
अब आउने दिनमा—
कसले कससँग हात मिलाउँछ?
कसले नेतृत्व लिन्छ?
र जेनजी ऊर्जा कसरी संस्थागत हुन्छ?
यी प्रश्नको उत्तरले नेपालको नयाँ राजनीतिक दिशानिर्देशन तय गर्नेछ।